Gids Christine verwelkomde ons in de entreehal, waar aan de muur talloze Victoriaanse
portretfoto’s hingen van kinderen die in het nabijgelegen Stepney Hallziekenhuis waren
opgenomen. Zij vertelde dat de meesten van hen aan TBC leden en op jonge leeftijd zijn
overleden. Een aangrijpend voorbeeld van hoe zwaar en uitzichtloos het leven van arme
kinderen in die tijd kon zijn.
De rondleiding begon in een grote ruimte waar de geschiedenis van de Ragged Schools in
Londen werd toegelicht. Dit initiatief, gestart in 1844, had als doel de allerarmste kinderen
onderwijs, opleiding, voedsel en kleding te bieden, zodat zij een kans kregen op een betere
toekomst. Het huidige Ragged School Museum was ooit de grootste van deze scholen. De
instelling werd in 1877 opgericht door Dr. Barnardo in een gebouw dat oorspronkelijk als
pakhuis diende en later werd omgevormd tot dagschool, zondagsschool en weeshuis.
Dr. Thomas John Barnardo (1845–1905) kwam aanvankelijk naar OostLonden om arts te
worden, maar na het zien van de erbarmelijke omstandigheden waarin kinderen leefden,
wijdde hij zich volledig aan hun welzijn. Hij groeide uit tot een van de eerste succesvolle
filantropen. In het museum is te lezen over zijn vele projecten, zijn indrukwekkende
fondsenwerving (in totaal omgerekend zo’n £450 miljoen) en de duizenden kinderen die hij
heeft geholpen. Zijn enorme werkethiek werd duidelijk zichtbaar in zijn imposante bureau
met talloze laden en de bijzondere gepatenteerde automatische memorandumklok (de
voorloper van onze moderne wekker).
Daarnaast was er aandacht voor een kleine maar bijzondere tentoonstelling over de Life and
Legacy of the Fisk Jubilee Singers. Deze groep gospelzangers maakte een wereldtournee om
geld in te zamelen voor de Fisk Free Coloured School in Tennessee. Hun eerste Europese
optreden vond plaats in Nederland in 1877.
Als afsluiting van de boeiende rondleiding mochten wij ervaren hoe het was om les te krijgen
in de Victoriaanse tijd. Nadat de meesten van ons zich met enige moeite in de antieke
lessenaars hadden gewurmd, maakten we kennis met Miss Perkins. Onze strenge juffrouw,
overtuigend neergezet door actrice Juliet Prague, liet ons direct voelen hoe het was om
leerling te zijn in 1872. Ze begon met het uitleggen van de gedragsregels, waarna we schrijf-,
reken- en aardrijkskundelessen (met krijt en leitje!) kregen, gevolgd door het oefenen van
uitspraak met grappige tongbrekers.
Na de leerzame en vermakelijke les toonde Miss Perkins ons de attributen, die destijds
werden gebruikt, om kinderen te straffen (gelukkig hadden wij ons voorbeeldig gedragen) en
vertelde zij meer over het onderwijs en de achtergrond van de leraren in die periode.
Het was een onverwacht leuke en inzichtgevende ervaring, die ons een helder beeld gaf van
het schoolleven en het harde bestaan van arme kinderen in de Victoriaanse tijd.
Dank aan Frederik voor het organiseren van dit leerzame historische uitje.
Chantal Tjon